Gedicht of songtekst op de rouwkaart: mag dat?
Een gedicht of songtekst op de rouwkaart mag, maar meestal niet zomaar. Beschermde teksten gebruik je met toestemming van de maker, en die bescherming loopt tot zeventig jaar na diens overlijden. Werk van een dichter die vóór 1956 is gestorven, mag je in 2026 vrij overnemen. Voor al het jongere werk regel je toestemming, of je kiest iets anders.
Een gedicht is auteursrechtelijk beschermd werk, net als een lied, een foto of een illustratie. De Rijksoverheid vat het uitgangspunt kort samen: beschermde teksten en muziek mag je alleen gebruiken met toestemming van de maker. De wet kent geen uitzondering voor rouw.
Dat voelt ongemakkelijk, want het gaat hier niet om een reclamefolder. Toch is het goed om te weten waar je staat, al was het maar omdat de drukker het je kan vragen. Twee handelingen zijn hier van belang: de tekst wordt overgenomen in het ontwerp, en de kaart wordt vermenigvuldigd. Allebei vallen ze onder het auteursrecht, ook als je de kaart alleen naar familie en vrienden stuurt.
In de praktijk maakt zelden iemand hier een zaak van bij een kleine oplage. De vraag wordt scherper naarmate de kring groter wordt, en daarover gaat de volgende paragraaf.
Hoe verder een tekst reikt, hoe eerder er sprake is van openbaarmaking in juridische zin.
| Vorm | Bereik | Auteursrechtelijk |
|---|---|---|
| Gedrukte kaart naar genodigden | besloten kring | verveelvoudiging |
| Online rouwkaart met gedeelde link | iedereen met de link | verveelvoudiging, mogelijk openbaarmaking |
| Rouwadvertentie in krant of op een platform | onbepaald publiek | openbaarmaking |
Een rouwadvertentie is duidelijk publicatie: die is bestemd voor iedereen die de krant of het platform onder ogen krijgt. Bij een online rouwkaart ligt het ertussenin. De pagina is niet vindbaar via Google en alleen bereikbaar voor wie de link heeft, maar die link wordt wel doorgestuurd. Ga er dus van uit dat dezelfde regels gelden als bij een gedrukte kaart.
Auteursrecht geldt tot zeventig jaar na het overlijden van de maker en gaat daarna over op de erfgenamen. De termijn loopt tot en met 31 december van het zeventigste jaar. Voor 2026 betekent dat: is de dichter in 1955 of eerder overleden, dan is het werk publiek domein.
Bij een songtekst zit er vaak meer dan één maker achter. De tekstschrijver en de componist hebben ieder hun eigen recht, en er kan een muziekuitgever tussen zitten. Neem je een vertaald gedicht over, dan heeft ook de vertaler een zelfstandig auteursrecht: het origineel kan vrij zijn terwijl de Nederlandse vertaling dat niet is.
Kort citeren is niet hetzelfde als overnemen. Het citaatrecht bestaat, maar vraagt onder meer om een gerechtvaardigd doel zoals bespreking of toelichting, en om bronvermelding. Een strofe boven een rouwkaart zetten omdat hij mooi is, valt daar doorgaans niet onder.
Bijbelteksten zelf zijn zo oud dat er geen auteursrecht meer op rust. Op een moderne vertaling kan dat wel het geval zijn, want een vertaling is een eigen werk. In de praktijk staan bijbelverzen op ontelbare rouwkaarten zonder dat iemand daarover valt, maar het is netjes om de vertaling erbij te noemen. Welke verzen gangbaar zijn en waar ze op de kaart horen, staat in het artikel over christelijke teksten voor de rouwkaart.
Hetzelfde geldt voor klassieke dichters. Werk van Vondel, Gezelle of Bloem valt ruim buiten de zeventigjaarstermijn en kun je gebruiken zoals je wilt. Bij dichters uit de tweede helft van de vorige eeuw wordt het oppassen, en juist die worden vaak op rouwkaarten aangehaald.
Wil je een beschermde tekst toch gebruiken, dan is het meestal een kwestie van vragen. Uitgevers zijn in deze situatie vaak coulant, zeker bij een kleine oplage, en het antwoord komt doorgaans binnen een paar dagen.
Lukt het niet op tijd, en de uitvaart is over drie dagen? Kies dan iets anders. Een kaart die te laat is omdat je op een antwoord wachtte, helpt niemand.
Er zijn drie routes die altijd werken, en de laatste levert vaak de mooiste kaart op.
Kies werk dat vrij is. De Nederlandse poëzie van vóór 1956 is ruim, en veel daarvan is precies zo ingetogen als een rouwkaart vraagt.
Gebruik een enkele regel als opdracht, niet als citaat. Stond een bepaald lied centraal in zijn leven, dan kun je dat benoemen zonder de tekst over te nemen: "Hij wilde dat we bij het afscheid zijn favoriete lied zouden draaien." Dat vertelt hetzelfde en raakt het auteursrecht niet.
Schrijf zelf iets. Twee zinnen in je eigen woorden zeggen over deze ene persoon meer dan een strofe die op duizenden kaarten heeft gestaan. Kom je er niet uit, dan staan er voorbeelden en een opbouw in het artikel over de tekst op een rouwkaart.
Deze uitleg is algemeen bedoeld en geen juridisch advies. Gaat het om een grote oplage of een commercieel gebruik, leg de vraag dan voor aan de uitgever of aan een jurist. Informatie gecontroleerd op 2 september 2026.
Wil je een digitale rouwkaart maken? Op rouwkaarten.online maak je er een in een paar minuten. Lees alles over de voordelen en opties, zoals een online condoleanceregister. Of maak gratis en vrijblijvend een eerste ontwerp. En ontdek hoe eenvoudig het is.
Zoek het sterfjaar van de dichter op. Overleed hij of zij in 1955 of eerder, dan is het werk in 2026 publiek domein en mag je het vrij gebruiken. Bij een latere sterfdatum is het werk beschermd en heb je toestemming nodig van de erven of de uitgever. Let bij een vertaald gedicht ook op de vertaler, die een eigen recht heeft.
Niet zonder toestemming, tenzij de makers langer dan zeventig jaar geleden zijn overleden. Bij een lied zijn er vaak twee rechthebbenden, want de tekst en de muziek hebben ieder een eigen maker, en er kan een muziekuitgever bij betrokken zijn. Je kunt het lied wel noemen zonder de tekst af te drukken; dat raakt het auteursrecht niet.
Ook dan wordt de tekst overgenomen en vermenigvuldigd, en dat valt onder het auteursrecht. Bij een kleine kring is de kans op bezwaar klein, maar een vrijstelling voor rouwkaarten bestaat niet. Bij een advertentie in de krant of een pagina die breed gedeeld wordt, ligt het gevoeliger.
De teksten zelf zijn zo oud dat er geen auteursrecht meer op rust. Op een moderne vertaling kan dat wel het geval zijn, omdat een vertaling als eigen werk geldt. In de praktijk levert dit zelden problemen op. Vermeld de vertaling erbij, dan is meteen duidelijk welke versie je hebt gebruikt.
Voor het auteursrecht maakt de drager weinig verschil: in beide gevallen wordt de tekst overgenomen. Wel reikt een gedeelde link doorgaans verder dan een stapel kaarten, en hoe groter de kring, hoe eerder er sprake is van openbaarmaking. Een digitale rouwkaart heeft één praktisch voordeel: krijg je de toestemming pas later rond, dan kun je de tekst achteraf nog aanpassen.
Laatste update: 3 september 2026
